dinsdag 28 oktober 2014

Inhoudsopgaven Genealogyske Jierboeken van de Fryske Akademy

Zoals vele van mijn medeleden van de Historische Vereniging Noordoost Friesland te Dokkum inmiddels wel weten ben ik verzot op namenlijsten en indexen. Niet voor niks is dat een van de rijkste bronnen voor sneupers op onze website. Deze rubriek Indexen bevat namen uit bronnen uit grofweg de afgelopen vijf eeuwen. Eigenlijk vind ik dat van elk nieuw boek uit onze regio een namenlijst/index op de site zou moeten komen. Voor vele onderzoekers zeer waardevol (staat er een familielid van mij tussen?) en voor de auteur een prachtige bron voor aanvullende informatie of bestellingen van het boek. Insturen dus mensen!

Voor vele genealogen is dan ook het Friese Genealogysk Jierboek van de Fryske Akademy een mooie bron die al tientallen jaren wordt uitgegeven. Een echt goed overzicht van de inhoud en namen in die jaarboeken is echter niet op 1 plaats te vinden. Wel zijn soms nog oude exemplaren te bestellen. Ooit heeft ene Rynja ze in verschillende delen online gezet waardoor we nu via het webarchief alvast iets hebben (zie de links hieronder).

Ons redactielid Piet de Haan was zo vriendelijk de aanvullende jaren qua inhoudsopgave over te typen. Hopelijk vindt u er ook iets van uw gading tussen! Vooral het Genealogysk Jierboek 2009 bevat veel artikelen die interessant zijn voor sneupers uit Noordoost-Friesland!
  • Inhoudsopgave Genealogysk Jierboekje 1951-1989 (site Rynja)
  • Inhoudsopgave Genealogysk Jierboek 1990-2000 (site Rynja)
  • Inhoudsopgave Genealogysk Jierboek 2001-2007 (site Rynja) 
  • Genealogyske Jierboeken 2008-2012 (jaar, auteur, titel, paginanummer)

    2008
    Andries Koornstra
    Tjebbinga
    7
    2008
    Rindertje Bouma
    Boelens/Boeles III
    It foargeslacht fan ds. Pieter Jitses Boeles (1795-1875)
    123
    2008
    Reitze Jonkman
    Genealogie Posthuma
    151
    2008
    Pieter Nieuwland
    Albert Hendriks Maneveld (1803-1861): het levensverhaal van een 'loser'
    223
    2008
    Fryske Rie foar Heraldyk
    Wapenregistraasje
    261
    2009
    Mr J.T.  Anema
    Het Friese geslacht Van Sinderen
    7
    2009
    Onno Hellinga
    Hanya fan Holwert
    37
    2009
    Nico L. van der Woude
    Boeren op Onser Lyewe Vrouwen Smelligeraconvent. Nazaten van Arent Saeckes [ca 1571- ca 1624)
    67
    2009
    Reid van der Leij en
    Menno de Lange
    Parenteel van Keimpe Feitses
    99
    2009
    Mr O. Schutte en
    drs Ype Brouwers
    Kwartierstaat Van der Mey in parentelen
    147
    2009
    Pieter Fokkes Visser
    De grafkelders op het kerkhof te Oudwoude
    309
    2009
    Fryske Rie foar Heraldyk
    Wapenregistraasje
    319
    2010
    Gerrit Boeijinga
    Fullenius
    7
    2010
    Leo van der Hoff
    Het nageslacht van Jurrien en Peter Albertsz
    101
    2010
    Joop Wouda
    De familie Doma van kloostermeiers tot kloosterbezitters
    177
    2010
    Mr J.T. Anema
    Lambsma parenteel van Symen Scheltes
    209
    2010
    Menno de Lange en
    Rob Boom
    Genealogie Jellema (Jellum, Leeuwarden)
    233
    2010
    Onno Hellinga
    Friese Meinsma har erf- en rjochtsopfolgers: Herbranda en Meynsma
    263
    2010
    Fryske Rie foar Heraldyk
    Wapenregistraasje
    353
    2011
    Jan de Vries
    Zeventiende-eeuwse Staversen, naar aanleiding van het inventariseren van de grafschriften in de Nicolaaskerk
    7
    2011
    Onno Hellinga en
    Paul N. Noomen
    Genealogie Ayttana
    125
    2011
    Fryske Rie foar Heraldyk
    Wapenregistraasje
    309
    2012
    Melle Koopmans en Jarich Renema
    Yn memoriam Reid van der Ley
    7
    2012
    Mr. O. Schutte
    Kwartierstaat van de kinderen van Jacob Simons Kuiper (overl. 1779) en Maria Esges (overl. 1782), Doopsgezinden te Harlingen, in parentelen
    19
    2012
    Jan T. Anema,
    Pieter Nieuwland en Simon Wierstra
    Rienks, Sipma, Blijstra en Koopmans, fjouwer stagen út itselde laach
    117
    2012
    Jarich Renema
    Parenteel Bocke Bockes
    229
    2012
    Fryske Rie foar Heraldyk
    Wapenregistraasje
    341

     

zondag 26 oktober 2014

Boek over Nes laat het verleden herleven

Op zaterdag 25 oktober werd in Nes het eerste exemplaar van het boek “Nes en haar bewoners” uitgereikt. Dorpshuis de Nespel zat vol met Nessemers en oud-Nessemers die met spanning uitkeken naar hun eigen exemplaar.

Het boek is geschreven door Jan de Jager. De Jager is al jaren lang fervent archiefonderzoeker en besteedt zeker 20 uur per week aan deze hobby. Hij werkte o.a. mee aan de boeken Praatstoel 1 en 2 van de Historische Vereniging Noordoost Friesland. Van deze vereniging is De Jager ook al jaren bestuurslid. Na het uitbrengen van het familieboek over de Hellinga’s werd in 2011 een boek over Wierum uitgebracht. Een logische vervolgstap is dan een boek over Nes, omdat je bij onderzoek over dit vissersdorp ook zaken over Nes tegenkomt. Het is samen ook één kerkelijke gemeente.

De Jager heeft de aanwezigen uitgelegd hoe het onderzoek tot stand is gekomen. Hij heeft alle kerkelijk doop en trouwboeken doorgeploegd voor zijn gegevens, net als de bevolkingsregisters vanaf 1811 t/m 1939. Er werd gepresenteerd hoe deze boeken eruit zagen om hier een indruk van te geven. De gegevens na 1939 zijn moeilijker, omdat deze niet in archieven zitten. Er is twee maal een verzoek door het dorp gegaan om gegevens van de familie aan te leveren. Dit heeft veel resultaat opgeleverd, maar hierdoor kunnen wel personen ontbreken. Doordat datums in verschillende bronnen soms tegenstrijdig zijn, kunnen daar soms afwijkingen in zitten. Een belangrijke uitdaging was ook het scheiden van de Nessemers van de inwoners uit Moddergat. Moddergat viel vroeger onder Nes en niet alle huisnummers waren duidelijk. Hierdoor kunnen er af en toe ook enkele Moddergatsters in het boek staan.

Naast de gegevens over inwoners is het boek aangevuld met artikelen uit kranten en uiteraard foto’s. Een mooi stuk wat ook volledig is opgenomen is het uitgetypte levensverhaal van Jan Kooistra, timmerman in Nes. In 1938 droeg hij de zaak over aan zijn zoon Pieter Kooistra, die bij de oudere Nessemers nog wel bekend is. Dit levensverhaal biedt een inkijkje in het leven in Nes vanaf 1874.

Na de korte presentatie werd het eerste boek uitgereikt. Het boek zou worden uitgereikt aan Andries Meinema, die als familielid van de Jager ook een inspirator voor het boek was. Vanwege zijn hoge ouderdom kon hij niet aanwezig zijn. Gelukkig waren zijn dochter Durkje en schoonzoon Theo Dijkstra bereid het boek voor hem in ontvangst te nemen. Daarna kon het boek opgehaald worden in de zaal onder het draaien van een fotopresentatie. Dit leidde tot veel herkenning en nieuwe oude verhalen.
Wilt u het boek ook in uw bezit krijgen?  Dan kunt u het op werkdagen bij Jan de Jager tegen contante betaling van € 45 afhalen tussen 17.00 en 18.00 uur op Kouwe 9 te Dokkum. 
Kunt u het ook niet af halen dan kunt u 47,50 (Boek en verzend- en verpakkingskosten) overmaken op nummer: NL12RABO0307865908 t.n.v. J de Jager onder vermelding ‘boek Nes’ en uw adres gegevens. Het boek wordt u daarna zo spoedig mogelijk toegezonden.  Mocht u nog inlichtingen willen dan kan dat op nummer 0519-220135 of via een e-mail naar kouweg@knid.nl.

woensdag 22 oktober 2014

Facsimile-editie van de Schotanus-Atlas uit 1718

Bernard Schotanus à Sterringa (1639-1704) was zestien jaar bezig om heel Friesland in kaart te brengen. In 1698 verscheen zijn Friesche Atlas, die terecht geldt als een hoogtepunt van de toenmalige cartografie.
Bovendien zijn de kaarten een lust voor het oog dankzij de fraaie versieringen van de kunstenaars Jan en Caspar Luyken. Twintig jaar later, in 1718, bracht de Leeuwarder boekhandelaar François Halma een tweede, vermeerderde editie uit onder de titel Uitbeelding der Heerlijkheit Friesland.

Uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior wil van deze Halma-editie een facsimile uitbrengen, in samenwerking met de Fryske Akademy, Tresoar en het Fries Museum.
De pronkatlas wordt geleverd met een aanvullend boek van ca. 250 pagina’s, waarin meerdere auteurs ingaan op Schotanus en zijn werk.
De unieke tweedelige set heeft een beperkte oplage van 125 genummerde exemplaren en kost € 1375, met inbegrip van een luxueus bedrukte opbergdoos, BTW en bezorgkosten. De verschijning is gepland voor het najaar van 2015, onder voorbehoud van voldoende voorintekenaars.

Voor meer informatie kunt u terecht op de website van Uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior (www.asiamaior.nl).
U kunt ook direct naar het bestelformulier.

zondag 19 oktober 2014

Moord en een vreemde Aylva in Jorwerd

Na de publicatie in De Sneuper 106 over Hans Willem baron van Aylva, de ontzaglijke generaal, en de discussie over de uitspraak van de familienaam door Hessel de Walle en Simon Wierstra zal
voor vele sneupers deze familie in het geheugen gegrift zijn.
Het is dan ook leuk als op onverwachte plaatsen in Friesland weer telgen uit de familie Van Aylva opduiken. Recent was onze inscriptie-jager Hessel de Walle in de kerk van Jorwerd, wereldberoemd geworden door het boek van Geert Mak: Hoe God verdween uit Jorwerd.
Hoewel hij er inmiddels ook weer over twijfelt.
Hessel vond een grafsteen met een nog merkwaardiger spelling van de naam Van Aylva dan tot nu toe bekend was: Alaua.
Dit staat er op grafzerk nummer 3203 uit Jorwerd (notabene ook nog een moord!):

A[no] XVC LXV de X decebris is ger[u]st die eerbare iuffrouw Yda va Gratiga sy echte huisfrow

Ano XVC LXIX tuske de 2 en 3 decebris i der nacht vermoordt i sy slaepkamer de eerentveste heerscip Wattie va Hania

Ao LXX de XXIJ marsij is gerust Wattie Hania haere z

Memori Hania Doenia Gratinga Alaua Gloria

En tria contegit hoc exsanguia corpora sax ...

versibus haec quae sint erudie[re?] ...eis

cui vita eripuit vatimus Hania ...o

impius hic sua post tristia fata cub...

cuius in hoc coniunx claudit latus Ida sepu...

quae Gratingano e sanguine creta su...

filius his iunctus est et vatimus hospes

hos ora ut iungat gaudia vera poli

Het gaat hier om een verwijzing naar Gatske (Gaets) Epes Aylva die gehuwd was met Sikke Bokkes Gratinga. Als ik het goed begrijp is de zerk van een kind van hen omdat Gaets zelf te Franeker begraven is. Bij Simon Wierstra zien we meer details over dit echtpaar:
Kinderen van Epe van Aylva, gehuwd met  Beatrix Watzesdr van Walta, overleden na 22 mei 1531, begraven Bolsward ,grafsteen, dochter van Watze van Walta en Auck Ndr.
Uit dit huwelijk:
1   Tjaert van Aylva, volgt onder VII-b.
2   Watze van Aylva. Mr.Watze was pastoor in Witmarsum.
3   Gaets van Aylva, overleden 1523, begraven Franeker ,grafschrift.
Zij werd bij haar twee overleden zoons begraven te Franeker.
Gaets was gehuwd met Sicke van Gratinga, overleden 1538/1542, begraven Hitzum, zoon van Bocke van Gratinga, ook Bocke Burmania en Hilck Laesdr van Eelsma.
Hij woonde op Gratingastate te Hitzum,wat hij geërfd had van de "âlde Sicke" te Almenum, naar wie hij was genoemd. Over deze "âlde Sicke thoe Nyehuys" zie GJB 1995-144.

Bij R.v.A.1511 heeft Sicke Gratinga van Hitzum veel bezit.

Hof van Friesland (HvF) 16481-452 d.d.4-4-1536:Sicke voor zijn vrouw Popck contra Renick Pieters.

HvF 16481-516,576 d.d.3-10-1536 en 20-12-1536:Sicke voor zijn vrouw Popck contra Sybrant van Roorda te Spannum voor zijn vrouw Haring.

HvF 16481-777 d.d.6-11-1537:Sicke voor zijn dochter Ydt bij zijn vorige vrouw Gaets contra zijn schoonvader Epe Aylva.

HvF 16481-145 d.d.20-12-1538:hij behartigt de zaken van zijn vrouw Popck inzake land te Boer.

Hij testeerde op 5-5-1525 (zie hiervoor ook DDD1-127 d.d.9-1-1621 met verwijzing naar Sicke en een testament d.d.24-6-1562).

Op zijn graf te Hitzum stonden de kwartierwapens van zijn 4 grootouders.

Zie voor hem uitvoerig Genealogysk Jierboek 1994-26,27 en verder ook GJB 2000-140 en GJB 1995-149.

Sicke was weduwnaar van Ydt van Dekema, overleden v 1520, dochter van Juw van Dekema, ook Julius en Catryn van Hottinga.

Sicke was later gehuwd met Popck Sybrensdr van Bonga, afkomstig uit Kimswerd, overleden 1558/1559, dochter van Sybren Doytzes Bonga en Gaets Haringsdr van Harinxma.

zaterdag 18 oktober 2014

11en30: Vlieland, Herman Brood en Friese vluchtelingen

In 11en30 jaargang 19, nummer 4, oktober 2014 veel genealogische gegevens. Kwartierstaten,
geneagrammen , vernoemingsreeksen en genealogieën.
Tineke Slof toont in het geneagram Brood-Slof dat ze verwant is aan de rocklegende Herman Brood via de gezamenlijke voorvader Aldert Dirks uit Sint Annaparochie (ca 1726-1801) .
In Sterke verhalen van Dineke Paetzel-Veenstra lezen we hoe Auke Douwes Feenstra in de Gariper Rekken bij Eernewoude een lugubere legende in stand hield om zijn viswater te beschermen.
De stamreeks van Elfstedentochtwinnaar Karst Leemburg uit Terwispel, door Sytze Giezen, leidt terug tot Albert Klazen uit de omgeving van Makkinga.
In de vernoemingsreeks van Harrit Kingma kun je mooi zien hoe de bijzondere voornaam via de opeenvolgende generaties is doorgegeven vanaf een 17e eeuwse Harryt uit Buitenpost.
Een zelfde beeld voor de vrouwelijke voornaam Vrouwkje in de vernoemingsreeks van Vrouwkje Schelhaas die terug leidt tot een Vroukjen uit omgeving Wolvega.
Jan Fokko van der Wal publiceert zowel een genealogie van Herre Foekes als van Willem Foekes van der Wal.
Wederom een vernoemingsreeks, nu van Anne Boomsma, door Kerst Boomsma (leuke naam) te Huizen, afgeleid van een vrouwelijke Antje uit Bolsward.
Aangezien men vroeger vaak hertrouwde na het overlijden van de moeder in het kraambed laat Sjoerd Huitema zien wat voor een huwelijkskluwen je kunt krijgen!
Hans Solkamans attendeert ons op de Friese vluchtelingen in 1580, de Conscriptio Exulum, met name katholieken die na de reformatie het hazenpad moesten kiezen. Veel ook uit Dokkum en de rest van Oostergo!
Op de cover het gemeentewapen van Vlieland: In zilver een omgewende zeepink met gehesen grootzeil in natuurlijke kleuren, hebbende op de achtersteven een vlag bestaande uit drie horizontale banen van rood, wit en blauw, en zeilende op een uit de schiltvoet uitkomende zee van sinopel (groen). Het wapen werd op 16 mei 1958 aldus vastgesteld. N.B. op de boot bovendien een wimpel van keel. Het huidige gemeentewapen is een afgeleide van het wapen dat op 13 september 1590 door de Staten van Holland en West-Friesland aan het dorp Oost-Vlieland werd verleend. Op dit wapen stond een zwarte loodsboot, die sinds de verovering van een Engelse zeepink in 1652 is vervangen door een dergelijk scheepstype.
Verder nog, vandaag 18 oktober, een lezing door Jos Kaldenbach over Een Europees geallieerd leger uit de periode 1806-1813, met 771 man uit de Nederlanden! Om 13.30 uur in Historisch Centrum Leeuwarden.
En op 15 november Tienminutenpraatjes met Antonia Veldhuis over Kindertransporten na de Eerste Wereldoorlog (herinnert u zich de verhalen in De Sneuper over de Hongaarse kinderen rond 1920 in Dongeradeel?), Bouwe van der Meulen over de familie Wiegersma uit Dantumadeel, gelieerd aan de Doopsgezinde gemeente en Vermaning aldaar. En Jarich Renema spreekt dan over de familie Wigmana (Gerardus Wigmana schilderde o.a. de Maaltijd te Dokkum).

vrijdag 17 oktober 2014

Nieuw: De Bosatlas van het cultureel erfgoed

Een ontdekkingsreis langs het erfgoed van Nederland

De Bosatlas van het cultureel erfgoed is een indrukwekkend overzichtswerk waarin niet alleen monumenten, maar ook landschappen, feesten en gebruiken de revue passeren. Van kastelen, musea en kerken tot voetbalclubs, popmuziek en straatnamen. Alles wat herinnert aan een ver of meer recent verleden wordt in deze atlas in kaart gebracht.  De vele honderden onderwerpen zijn weergegeven in informatieve kaarten, verrassende infographics en prachtige foto’s. De op groot formaat uitgevoerde atlas telt meer dan 400 pagina’s en is verpakt in een luxe bewaardoos. 

Al het erfgoed van Nederland op de kaart 
Nederland heeft talloze monumenten. Kastelen, molens, fabrieken en kerken: ze maken invoelbaar hoe mensen vroeger woonden, werkten en geloofden. Maar er is meer dan gebouwd erfgoed. Zo laten landschappen de vindingrijkheid zien waarmee Nederlanders hun leefomgeving vorm hebben gegeven. En doorklinken oude opvattingen in feesten en rituelen. Allemaal voorbeelden van hoe erfgoed het verleden dichterbij brengt.
Een schatkamer vol verrassingen
De Bosatlas van het cultureel erfgoed belicht niet alleen bekende monumenten, maar ook tal van kleinere, verborgen schatten. Zelfs ogenschijnlijk onbeduidende objecten als eendenkooien, brandspuithuisjes en elektriciteitsmasten vertellen hun verhaal. Of wat te denken van kaarten over straatnamen, straatmeubilair, vooroorlogse productmerken, warenhuizen, schildersateliers, schrijversmonumenten, de oudste voetbalclubs en vele andere onverwachte onderwerpen. Verrassend is ook het hoofdstuk over Nederlands erfgoed in het buitenland.
Beleef het verleden
De verbluffende rijkdom van het Nederlandse cultureel erfgoed is in heldere, thematische hoofdstukken inzichtelijk gemaakt. Naast kaarten zijn er talloze plattegronden, vooraanzichten, infographics en foto’s. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft intensief meegewerkt aan de totstandkoming van het boekwerk. 


De Bosatlas van het cultureel erfgoed is vanaf 16 oktober verkrijgbaar. Tot en met 31 december 2014 geldt de introductieprijs van € 99,95, daarna is de reguliere prijs € 119,95.

Technische gegevens
De Bosatlas van het cultureel erfgoed  
Gebonden, met stofomslag, groot formaat, 416 pagina’s
19 hoofdstukken, meer dan 1000 kaarten, grafieken, infographics en foto’s 
ISBN: 978 9001 12010 8

donderdag 16 oktober 2014

Boek 'De oorlog een gezicht gegeven' in Dokkum gepresenteerd

Onder grote belangstelling werd in de Doopsgezinde kerk te Dokkum het nieuwe boek over de Tweede Wereldoorlog in Dokkum gepresenteerd. De auteurs Reinder Postma en Yvonne te Nijenhuis vertelden hoe het boek tot stand gekomen is door met vele direct betrokkenen of nabestaanden gesprekken te voeren.

Reinder Postma hield een uitgebreide voordracht waaruit dit een fragment is: "Dokkum heeft in de periode van 1940 tot 1945 in Noordoost-Friesland een centrale rol gepeeld in het verzet in de regio: spionage, papieren vervalsen, post controleren, het huisvesten van onderduikers, het bevrijden van gearresteerden.
In de hele gemeente Dongeradeel zijn bijvoorbeeld meer dan 200 Joodse landgenoten ondergedoken die op een enkeling na de oorlog hebben overleefd. Toch waren er in Dokkum niet alleen verzetsmensen. Er was ook een aantal personen die de Duitse bezetter hebben bijgestaan en geholpen waar dat maar kon. We zijn op zoek gegaan naar de achtergronden van die mensen, wie waren ze, wat bewoog hen om deze keuze te maken? Er waren successen, maar er was ook tegenslag, met als trieste dieptepunt de fusillade van twintig mannen aan de Woudweg.
Al deze verhalen en nog veel meer hebben we in de afgelopen periode vastgelegd en nu zijn ze dan verschenen in boekvorm. Er was zoveel te vertellen dat het boek maar liefst 320 bladzijden telt en dan nog was het soms woekeren met de ruimte.
Bij dit proces hebben we van heel veel mensen die hier nu zijn, hulp en steun gehad, mensen die de oorlog zelf hebben meegemaakt of die wilden vertellen over wat hun familie is overkomen. Ze wilden de verhalen met ons delen. Dank voor uw vertrouwen, zonder uw hulp waren we er niet gekomen. Het zijn te veel namen om hier te noemen, maar in het boek vindt u na ieder hoofdstuk een lijst van de mensen die informatie hebben geleverd".
Verdere informatie over het boek uit de vooraankondiging.

Informatie/bestelling: 0511-452100 / rhpostma4045@gmail.com

De inhoudsopgave:


Inhoud

Inleiding ..............................................................................................................................3
1. Meidagen 1940 en daarna ...........................................................................................6
2. Bij dominee Frevel ........................................................................................................11
3. Piet Idzenga ..................................................................................................................18
4. Verzetsmannen van het eerste uur ............................................................................23
5. Vluchtroutes van de Joden .........................................................................................35
6. Mozes Levit op de Hogepol ........................................................................................41
7. Henk Haagens ..............................................................................................................46
8. Engelandvaarders ........................................................................................................51
9. Stanislau .........................................................................................................................56
10. Pranger - stug uithouden, zich verzetten .................................................................62
11. Titus Vogt en zijn missie ...............................................................................................73
12. Problemen ...................................................................................................................79
13. Van der Werff - Van der Heim ..................................................................................87
14. Rebecca en Lea Overste ..........................................................................................91
15. Dilemma’s ....................................................................................................................96
16. Peereboom - Boersma .............................................................................................104
17. In Duitse krijgsdienst ..................................................................................................108
18. Jacques Gans ...........................................................................................................116
19. Familie Dam - Abraham Schaap ............................................................................121
20. Pas op voor de landwachters .................................................................................126
21. Het echtpaar Schaap ..............................................................................................136
22. Himstedt, Hiemstra en Hoekstra ..............................................................................142
23. Elzien Soesbeek .........................................................................................................147
24. Wat er uit de lucht kwam ........................................................................................150
25. Geheimagenten .......................................................................................................160
26. Grada Geerdink .......................................................................................................164
27. Pilotenhulp .................................................................................................................170
28. De executie ...............................................................................................................174
29. In memoriam .............................................................................................................184
30. De daders terechtgesteld? .....................................................................................209
31. Een trieste afloop ......................................................................................................219
32. De bevrijding .............................................................................................................226
33. Leendert Visser in het verzet (alias Kees) ...............................................................237
34. De exectutie van Petrus Mous ................................................................................244
35. De Wied, Kuijt en Polak ............................................................................................251
36. Het monument - De zeventien ...............................................................................255
37. Het monument - De veertien van het verzet ........................................................270
38. Humalda (Wessels) ...................................................................................................284
39. Koffers met inhoud ...................................................................................................295
40. De Watergeuzen c.a. ..............................................................................................299
Bronnen ............................................................................................................................308
Naamregister ..................................................................................................................313
Bergen-Belsen, april 1945 ...............................................................................................318